Zwanger & emetofobie | Angst om over te geven

Emetofobie is de extreme angst om over te geven. Wat als je dit hebt, maar ook héél graag een kindje wilt? MiniMe’s Marieke vertelt er uit eigen ervaring over.

Inmiddels ben ik de enorm trotse moeder van mijn prachtige dochter Mila (nu 5 maanden oud), maar dat is voor mij geen makkelijke weg geweest. Ik heb namelijk emetofobie: de extreme angst om over te geven. Vrij lastig als je zwanger wilt worden, want hoort misselijkheid daar niet standaard bij? 

Ja, eigenlijk wel. Misselijkheid en overgeven zijn de bekendste zwangerschapskwalen. Hoe vaak zie je niet in films dat een vrouwelijk personage boven de pot hangt, waarna bij haar direct belletjes gaan rinkelen: ‘Zou ik zwanger zijn?’ Zo’n scène is mijn grootste nachtmerrie en voor mij het ultieme doemscenario.

Wat is emetofobie?

Ondanks dat emetofobie in de lijst van meest voorkomende angsten ter wereld op de 7e plek staat (minstens 115.000 Nederlanders en Belgen hebben er last van) is het een fobie die niet veel mensen kennen. Angst voor overgeven? Niemand vindt het toch een pretje om te moeten spugen? Dat klopt, maar bij emetofoben neemt deze angst extreme vormen aan. Zo erg, dat het hun leven enorm kan beperken.

Oorzaak van emetofobie

Emetofobie kan ontstaan doordat je in een bepaalde situatie of op een bepaald moment overgeven koppelt aan angst. Als je bijvoorbeeld zelf een angstige ervaring met overgeven hebt gehad, of een overgeefsituatie in je omgeving hebt meegemaakt die je angst heeft aangejaagd. Of omdat je het afkijkt van je ouders. Als je daarna overgeven zo veel mogelijk gaat vermijden, zowel bij jezelf als bij een ander, kan je angst uitgroeien tot een fobie.

Gevolgen van emetofobie

Als je emetofobie hebt, kan dat je leven negatief beïnvloeden. Veel emetofoben gaan situaties uit de weg waarin ze misschien wel geconfronteerd worden met overgeven. Op mijn dieptepunt ben ik bijvoorbeeld een bomvolle bioscoopzaal uitgerend, want stel je voor dat ikzelf of iemand in mijn buurt zou moeten overgeven? Dan zou ik niet 1-2-3 weg kunnen! Door de paniek voelde ik me júist misselijk worden en stapelden de angstige gedachten zich op in mijn hoofd. Ik móest die zaal uit, en wel zo snel mogelijk!

Ook hield ik er niet van (en nog steeds niet) om tot diep in de nacht te gaan stappen. Zelf lust ik zeker wel een wijntje, maar drink ik met mate. Ik weet precies hoe ver ik kan gaan om niet misselijk te worden. Dat kan ik helaas niet van anderen zeggen natuurlijk. Hoe later het wordt, hoe banger ik ben om geconfronteerd te worden met dronken mensen die wellicht over hun nek gaan.

Wanneer er buikgriep heerst, leef ik in een kleine hel. Ik blijf bij mogelijk zieke mensen (of kinderen!) uit de buurt, was overdreven vaak mijn handen en eet zelf zo gezond mogelijk om het maar niet ook te krijgen. Ik vlucht dus in paniek mijn huis uit als mijn man het te pakken heeft...

En zo kan ik nog tig voorbeelden opnoemen waarin de emetofobie mijn leven beheerst.

Kinderwens & emetofobie

Ik wist al mijn hele leven dat ik graag een kindje wilde, maar toen ik getrouwd was en het voor mij en mijn man de serieuze next step was, vloog het me toch even naar de keel. Want als je zwanger raakt, is de kans vrij groot dat je misselijk wordt en wellicht ook gaat overgeven. En kinderen zijn ook regelmatig ziek natuurlijk. Kon ik dat wel aan? Had ik dat ervoor over? Het antwoord op die laatste vraag was ‘ja’, maar dat ging niet zonder slag of stoot.

Toen ik stopte met de anticonceptiepil werd mijn fobie erger. Ergens in mijn hoofd was er elke maand dat stemmetje dat fluisterde: “Misschien ben je wel zwanger! En misschien moet je dan wel overgeven! En misschien wel negen maanden lang!” 

Schuldgevoel

Ons hele zwanger-worden-traject ging gepaard met grote schuldgevoelens. Ik wilde héél graag een kindje en baalde bij elke menstruatie dat het weer niet was gelukt. Maar ergens diep van binnen dacht ik dan ook: ach, dan hoef je in ieder geval niet over te geven.

Hierdoor voelde ik me al een slechte moeder voor ik überhaupt zwanger was én ook een slechte vrouw voor mijn man. Wie is er nu opgelucht dat ze niet zwanger is? Al is het maar een ieniemienie beetje; dat hoort niet. En door dat schuldgevoel werd ik weer boos op mezelf. Waarom maakte ik het mezelf zo moeilijk?

In therapie voor emetofobie

Toen ik in steeds meer angstige situaties verzeild raakte, besloot ik dat het zo niet langer kon en trok ik aan de bel. Ik moest in therapie en snel ook. Ik klopte aan bij IPZO, een organisatie gespecialiseerd in angsten en fobieën.

Bij therapie voor emetofobie gaat de psycholoog eerst uitgebreid met je in gesprek. Waar komt je angst vandaan? Wanneer ervaar je die het meest/ergst? In hoeverre beperkt het je? Hoe wordt het in stand gehouden? Heb je nog andere problemen en/of angsten? Op basis van die informatie wordt een behandelplan opgesteld.

Behandeling

De behandeling bestaat meestal uit cognitieve gedragstherapie met exposure. Soms wordt ook EMDR of hypnotherapie toegepast. Bij mij gingen we aan de slag met de eerste twee methoden. 

Cognitieve gedragstherapie

Bij cognitieve gedragstherapie leer je om de negatieve gedachten die je hebt anders te interpreteren. Als je een fobie hebt, zijn de gedachten en gevoelens die jij bij iets hebt namelijk niet hoe het daadwerkelijk is. Je hebt je eigen waarheid/angst gecreëerd, je hebt verkeerde associaties en die moeten weg. Je leert objectiever naar de situatie kijken. Weg met die misselijkheid; die is er niet echt, het zit in je hoofd!

Exposure

Exposure is wel even andere koek. Hierbij word je geconfronteerd met je angst en blootgesteld aan datgene waar je zo bang voor bent. In mijn geval kreeg ik (stap voor stap) plaatjes te zien, daarna filmpjes (met en zonder geluid) en eindigde mijn therapietraject met iemand die live overgaf waar ik bij was. Eerlijk? Dat was vreselijk heftig. 

Ik kan nu zeggen dat de emetofobie mijn leven niet meer dagelijks beheerst, maar als er iemand in mijn buurt ziek is, slaat nog steeds de paniek toe. Ook ben ik nog altijd bang om zelf te moeten overgeven. Ik ben er dus niet helemaal vanaf.

Misselijk tijdens zwangerschap

Na ruim een jaar had ik dan eindelijk een positieve test in mijn handen. Natuurlijk waren we dolblij, maar was daar ook de intense spanning: nu gaat het beginnen.

Ik ben uiteindelijk de eerste periode best wel heel misselijk geweest, vooral ‘s avonds en ‘s nachts. Dan zat ik beneden op de bank, huilend, met een pakje droge crackertjes en een glas cola. Te hopen en bidden: alsjeblieft, laat me niet spugen. Het was een emotionele, slopende tijd. Ik was kapot.

Medicijnen

Na zo’n 7 weken klopte ik aan bij mijn (nieuwe) huisarts en legde ik haar mijn probleem uit. Ja, ik was misselijk. Nee, ik had nog niet overgegeven, maar ik trok het niet meer. Of ze misschien iets tegen de misselijkheid had? Ze begreep m’n situatie gelukkig en ik kreeg emefasene voorgeschreven; een pilletje dat ik een week lang mocht slikken. Of het nu tussen m’n oren zat of écht hielp, ik weet het niet… Maar wat was ik blij dat ik me direct iets beter voelde.

Na zo’n 14 weken nam de misselijkheid af en kon het genieten beginnen. Nog steeds ben ik intens dankbaar en opgelucht dat ik mijn hele zwangerschap zonder kleerscheuren ben doorgekomen en niet heb hoeven spugen. Ik weet heel goed dat het ook anders kan.

Overgeven tijdens de bevalling

Maar ja, dan is daar ook nog de bevalling... Het komt vaak voor dat vrouwen overgeven als de weeën flink op gang zijn gekomen. Van de pijn, of omdat ze net iets te vet hebben gegeten, of als bijwerking van de pijnbestrijding. Daar zag ik dus gigantisch tegenop. 

Uiteindelijk viel ook dat mee. Zodra de weeën begonnen, at ik geen gekke dingen meer (ook totaal geen behoefte aan trouwens). Ik probeerde niet in paniek te raken en vroeg mijn man me te helpen met de ademhalingsoefeningen die ik bij zwangerschapsyoga had geleerd. Dat hielp! Ik durfde ook het infuus met morfine-achtig spul aan, ondanks dat ik had gehoord dat je daar erg misselijk van kunt worden. Ik had simpelweg te veel pijn.

Tijdens de bevalling ben ik één keer heel misselijk geweest, toen de weeën even flink gemeen werden, maar dat zakte gelukkig zodra de wee afnam. Daarna was het tijd om te persen!

Emetofobie & mijn toekomst

Als ik terugkijk op mijn zwangerschap en bevalling, overheerst voornamelijk het gevoel van trots. Ik ben zó blij dat ik mijn angst niet heb laten regeren, dat het me er niet van heeft weerhouden om voor een kindje te gaan. Ja, het was af en toe echt wel pittig, maar ik heb het doorstaan! En er het allermooiste cadeau ooit voor teruggekregen: mijn lieve mooie Mila.

Voor de toekomst is het afwachten wat de emetofobie voor mij in petto heeft. Als Mila nu spuugt, doet dat me niks. De melk die eruit komt, ziet er immers bijna hetzelfde uit als toen het erin ging.

Ik ben erg benieuwd hoe ik het vind als ze vaster voedsel gaat eten en dat niet binnenhoudt. Ik heb de hoop dat ik daarin meegroei, dat het een soort exposuretherapie voor me is en ik er gaandeweg steeds beter tegen kan. De tijd zal het leren. En als het niet gaat, schroom ik niet om weer bij mijn psycholoog aan te kloppen. Daar zijn ze voor!

ERVARING VAN ANDEREN

De ervaring van mijn collega Sarah, die een peuter heeft en hier ook mee kampt, is dat het steeds iets meer went naarmate het vaker gebeurt.

Ook heeft zij duidelijke afspraken gemaakt met haar partner: als hij in de buurt is als hun kindje spuugt, neemt hij zo veel mogelijk de zorg voor haar op zich. Niet omdat ze er zelf niet voor haar dochter wil zijn, maar omdat ze het heel belangrijk vindt dat zij haar overgeefangst niet overneemt.

Reageer!

Wat is jouw mening hierover?

Er zijn al 5 reacties geplaatst.

3 weken geleden

ik heb dit dus ook dus herken me er zo in, ik heb het nu ongeveer 3/3.5jaar ik kreeg er zelfs straatvrees bij.. en sliep ergens anders wanneer mijn vriend ziek was ik durf nu langzamerhand wel weer na bijv de supermarkt tegaan of een biosje te pakken ik ben 6wk geleden bevallen en heb een 1x moeten kokhalzen van de pyn maar gelukkig niet overgegeven ofiets hier in mijn omgeving doen ze er erg makkelijk over.. dat ik me bijv niet zo moet aanstellen maar ben t inmiddels gewend haha

1 maand geleden

Oh, net alsof ik dit stuk zelf geschreven heb... zo herkenbaar... Ik kamp nu een jaar met dit probleem... De laatste keer dat ik zelf moest overgeven is ondertussen 4 jaar geleden, kort daarna werd ik zwanger en was ik enkele weken behoorlijk misselijk (gelukkig zonder overgeven, wel 5kg vermagerd). De rest van de zwangerschap was een droom, evenals de bevalling. En toch is mijn fobie vooral het laatste half jaar extreem... Ik heb geen idee hoe dit komt. Mijn dochter is al een paar keer goed ziek geweest en ik heb het telkens gehoord en af en toe vanuit mijn ooghoeken gezien. Mijn man blijft dan telkens bij haar en ik ruim het op, dat lukt me wel. Ik ben wel in paniek, aan het zweten, hartkloppingen, en ook misselijk. Het lukt met niet om dan voor mijn dochter te zorgen en dat vind ik schaamtelijk en voor haar vooral heel erg. Als baby had ze geen reflux of dergelijke, dus dat viel goed mee. Als ze nu ziek is, is het ook echt overgeven en dat vind ik zo erg... Ik heb al een Engelse cursus aangekocht over hoe je je manier van denken moet veranderen om deze angst te overwinnen, maar het lijkt me niet te lukken.
Er komen veel vragen over een tweede kindje en zelf ben ik enorm in twijfel hierover. Niet alleen door mijn fobie, maar ook gewoon het gevoel dat één kindje voor mij genoeg is. Of misschien maak ik mezelf dat wijs, ik weet het op den duur niet meer. Als jullie de ultieme tip hebben om van deze angst af te geraken, dan hoor ik em graag...

3 maanden geleden

@ Kim: Oh meid, dit is voor mij heel erg herkenbaar allemaal. Dat van een ziek kind nog niet, maar de rest... Je stuk:

"Ik vind het niet prettig dat er iemand in mijn huis komt die in aanraking met een zieke is geweest. Ook breng ik hem naar het kdv, maar als er iets heerst leef ik dagen in spanning... voor hem maar ook voor mezelf. Ik vermijd mensen die ziek zijn.
Ik ben vaak bang en houd zijn gedrag altijd goed in de gaten (bijv als hij rustig eet, veel slaapt).
Het blijft altijd op de achtergrond, ben er open over, maar tot nu toe lukt het me om er mee om te gaan. Benieuwd naar de toekomst!"

Dit kan mijn verhaal zijn. Ik hoop dat we er allebei sterker in worden in de toekomst!

3 maanden geleden

Precies hetzelfde meegemaakt inclusief de therapie. Ik vergeet de foto’s kijken en filmpjes nooit meer!
Bevalling ook goed doorgekomen, maar nu al bang voor de tweede!
Mijn zoon is 2. Spuugde ook best wat melk, daar moest ik op het begin aan wennen en heeft 2 keer megaveel (projectiel) gespuugd en 2 keer was ik erbij. Ik schrok echt enorm!
Inmiddels ook aantal keren ziek geweest, maar meestal was mijn man erbij, tot een aaantal weken geleden. Ik had hem vast en hij gaf echt over. Ik stond er alleen voor en ik moest hem verzorgen. Ik deed het maar belde daarna meteen mijn man in paniek. Uiteindelijk alles zelf opgeruimd.
Enkele maanden daarvoor is hij wagenziek geworden op moment dat ik auto reed op weg naar vakantie. Ik raakte in paniek en zette midden op de snelweg de alarmlichten aan en wilde stoppen. Mijn man gaf me instructies en ik nam de eerste beste afslag maar ik kende de weg niet en het bleek een soort van knooppunt te zijn. Ook op dat moment heb ik opgeruimd maar werd geconfronteerd met de geur. Dat was een overwinning maar het moest. Ik kon mijn man niet mijn kind vast laten houden en op laten ruimen.
Ik kan er wel een boek over schrijven...

Ik vind het niet prettig dat er iemand in mijn huis komt die in aanraking met een zieke is geweest. Ook breng ik hem naar het kdv, maar als er iets heerst leef ik dagen in spanning... voor hem maar ook voor mezelf. Ik vermijd mensen die ziek zijn.
Ik ben vaak bang en houd zijn gedrag altijd goed in de gaten (bijv als hij rustig eet, veel slaapt).
Het blijft altijd op de achtergrond, ben er open over, maar tot nu toe lukt het me om er mee om te gaan. Benieuwd naar de toekomst!
Succes en vertrouw op jezelf!

7 maanden geleden

Zo herkenbaar! Bij mijn eerste ging ik door een hel, liep ik uren rondjes om het huis. (ik word bij misselijkheid zo zenuwachtig dat ik tics krijg) gelukkig een gezonde zoon gekregen zonder te spugen. Zelfs niet bij de bevalling! Snel daarna diende zoon twee zich aan, en was ik iets minder bang. Wel één keer moeten spugen, ik was misselijk en moest een poepluier van kind 1 verschonen.. ook deze bevalling verliep zonder overgeven. Babyspuug: geen problemen, kinderspuit daarintegen vind ik erg moeilijk. Ik maak het schoon, maar kan het niet aanhoren als mijn jongens spugen. Ik voel me dan zo schuldig! Nu ga ik voor kindje nummer drie, en ik ben er toch weer erg bang voor. Domperidon mag je absoluut niet nemen, en de assistente van de huisarts (die eindelijk begreep waar ik dagelijks mee te kampen heb) is vervangen door een strenge dame die niet gelooft in dergelijke angsten. Verschrikkelijk om telkens weer uit te leggen dat ik liever dood ga dan dat ik zou spugen. Ik kan alleen hopen dat mijn derde en laatste zwangerschap zal lopen als de eerste. Maar dat weet je nooit van tevoren.. bedankt voor dit stuk, het doet me goed dat hier eindelijk wat meer over te lezen valt. En veel geluk met je mooie meisje!

Verder lezen

Andere artikelen in deze categorie